Giải mã nguyên nhân nghẹt mũi: vì sao chỉ nghẹt một bên?
Mũi là cơ quan rất quan trọng của hệ hô hấp. Nó không chỉ đóng vai trò then chốt trong việc thở mà còn bảo vệ cơ thể và mang lại khứu giác. Tuy nhiên, nghẹt mũi là vấn đề nhiều người gặp phải — đặc biệt là nghẹt một bên. Điều gì gây nghẹt mũi một bên và giải quyết thế nào? Hãy cùng tìm hiểu.
Nguyên nhân và cách giải quyết nghẹt mũi một bên
Nghẹt mũi một bên có nhiều nguyên nhân, như lệch vách ngăn, polyp mũi, viêm xoang do nấm, dị vật hoặc khối u trong mũi. Những nguyên nhân này đều có thể làm tắc một bên khoang mũi và gây nghẹt.
Với nghẹt mũi một bên, có thể thử các cách sau để giảm nghẹt:
1. Thuận theo chu kỳ mũi: cơ thể có cơ chế «chu kỳ mũi» khiến hai lỗ mũi luân phiên sung huyết, gây nghẹt một bên. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường và thường tự cải thiện sau một thời gian. Có thể thử xoa huyệt Nghênh Hương và Thượng Nghênh Hương để kích thích thần kinh giao cảm ở mũi, khiến niêm mạc và mạch máu co lại, giảm nghẹt.
2. Ép nách: ấn dưới nách có thể cải thiện nghẹt mũi bên đối diện nhờ kích thích thần kinh giao cảm liên quan. Cách này đơn giản, hiệu quả, không cần dụng cụ — chỉ cần dùng tay hoặc đồ vật ấn nhẹ dưới nách 30 giây đến 1 phút.
3. Hít tinh dầu bạc hà: tinh dầu bạc hà có tính mát, giúp niêm mạc mũi và mạch máu co lại, giảm nghẹt. Bạn có thể thoa nhẹ tinh dầu bạc hà quanh lỗ mũi hoặc dùng ống hít bạc hà. Nhưng đừng dùng quá nhiều, kẻo phản tác dụng.
Nhiều nguyên nhân gây nghẹt mũi
Ngoài các nguyên nhân thường gặp gây nghẹt một bên kể trên, các yếu tố gây nghẹt mũi thực ra rất đa dạng. Ngoài các bệnh thường gặp như cảm lạnh và viêm mũi dị ứng, các bệnh toàn thân như bệnh tự miễn, bệnh về máu, và thói quen như hút thuốc, uống rượu cũng có thể gây nghẹt mũi.
Bất thường cấu trúc của khoang mũi và xoang, như lệch vách ngăn và polyp mũi, cũng có thể gây nghẹt. Trong một số trường hợp hiếm, khối u mũi hoặc ung thư vòm họng cũng có thể biểu hiện bằng nghẹt một bên.
Đọc thêm: Nghẹt mũi thường xuyên dù không bị cảm? Nguyên nhân thường gặp và khi nào nên đi khám
Yếu tố nguy cơ gây nghẹt mũi
Dù phần lớn trường hợp nghẹt mũi không quá nghiêm trọng, một số tình huống cần đặc biệt chú ý. Ví dụ, nghẹt một bên kéo dài có thể là dấu hiệu của bệnh tiềm ẩn như nhiễm nấm hay khối u mũi. Các triệu chứng như chảy máu mũi hay mùi lạ cũng có thể là dấu hiệu bệnh.
Ngoài ra, người có chức năng miễn dịch yếu, như người bị tiểu đường hoặc bệnh về máu, cần đặc biệt cẩn thận khi bị nghẹt mũi bất thường, vì có thể có biến chứng nghiêm trọng.
Chẩn đoán và điều trị nghẹt mũi một bên
Khi bị nghẹt một bên, trước hết cần hiểu nguyên nhân. Bác sĩ thường nội soi để kiểm tra kỹ khoang mũi và xoang. Nếu phát hiện bất thường cấu trúc hoặc khối u, có thể cần điều trị thêm như phẫu thuật.
Với các nguyên nhân thường gặp hơn như cảm lạnh và viêm mũi dị ứng, bác sĩ sẽ kê thuốc tùy tình trạng. Bác sĩ cũng khuyên người bệnh điều chỉnh thói quen, như tránh tác nhân dị ứng và bỏ thuốc lá.
Cách giảm nghẹt mũi
Ngoài chẩn đoán và điều trị trên, chúng ta cũng có thể thử vài cách đơn giản để giảm nghẹt:
1. Chườm ấm: đặt khăn ấm lên mũi giúp cải thiện tuần hoàn máu và giảm nghẹt.
2. Xông hơi: dùng máy xông hoặc nước sôi để xông hơi, giúp làm ẩm niêm mạc mũi.
3. Uống nhiều nước: cơ thể đủ nước giúp niêm mạc mũi luôn được bôi trơn.
4. Xoa bóp huyệt: xoa huyệt Nghênh Hương và Thượng Nghênh Hương kích thích thần kinh giao cảm, cải thiện nghẹt mũi.
Tóm lại, dù nghẹt mũi phổ biến nhưng nguyên nhân rất đa dạng. Cần đặc biệt chú ý đến nghẹt một bên, phòng trường hợp ẩn chứa bệnh nghiêm trọng. Với chẩn đoán và điều trị kịp thời, kết hợp vài cách giảm nghẹt đơn giản, hiệu quả, tin rằng bạn có thể cải thiện nghẹt mũi và thở thông thoáng trở lại.
Dưới đây là bảng các cách cải thiện nghẹt mũi:
Cách làm | Mô tả |
Chườm ấm mũi | Nhẹ nhàng đặt khăn ấm lên mũi. Hơi ấm giúp niêm mạc mũi co lại, giúp thở dễ hơn. |
Làm ẩm không khí | Dùng máy tạo ẩm để tăng độ ẩm không khí, hoặc đặt khăn ấm nhiệt độ vừa phải lên mũi để tăng độ ẩm trong mũi, giảm viêm niêm mạc. |
Làm sạch dịch mũi khô | Nếu nghẹt mà không xì được mũi, hãy đặt một cốc nước nóng trước mũi. Hơi nước làm loãng dịch mũi và tăng độ ẩm đường thở, giúp đẩy dịch nhầy ra. |
Xoa bóp huyệt | Xoa các huyệt như Bách Hội và Đại Chùy để giảm các yếu tố gây nghẹt mũi và hắt hơi, giúp điều hòa cơ thể từ bên trong. |
Hít thở sâu | Tập hít thở sâu giúp giảm nghẹt và cải thiện luồng khí qua mũi. |
Dùng thuốc xịt mũi | Thuốc xịt mũi corticosteroid giảm hiệu quả triệu chứng dị ứng mũi. Cần dùng đều đặn và có tác dụng sau 3–4 ngày trở lên. |
Thuốc kháng histamin | Thuốc kháng histamin làm giảm sản sinh các chất của hệ miễn dịch trong phản ứng dị ứng, giúp giảm ngứa, hắt hơi và chảy nước mũi. |
Thuốc thông mũi | Thuốc thông mũi như Otrivin màu xanh giúp thở thông nhanh, rất phù hợp khi cần gấp. |
Giữ ẩm đường thở | Dùng máy tạo ẩm hoặc khăn ấm đắp mũi vừa phải để giảm viêm niêm mạc mũi. |
Làm sạch dịch nhầy | Dùng hơi nước làm loãng dịch nhầy để dễ đẩy ra hơn. |
Cải thiện môi trường ngủ | Giữ không khí trong nhà lưu thông và dùng máy tạo ẩm để giảm nghẹt khi ngủ. |
Bài tập thở | Các bài tập như hít thở sâu và thở khí công giúp cải thiện luồng khí qua mũi. |
Giữ mũi sạch | Rửa mũi bằng nước muối để loại bỏ dịch tiết và bụi bẩn tích tụ bên trong. |
Cải thiện môi trường sống | Giảm tiếp xúc với tác nhân dị ứng và giữ nhà cửa sạch sẽ. |
Điều chỉnh chế độ ăn | Bổ sung hợp lý các dưỡng chất giúp tăng cường miễn dịch, như vitamin C và kẽm. |
Kiểm tra định kỳ | Người bị nghẹt mũi lâu ngày nên khám tai mũi họng định kỳ để xác định nguyên nhân và có phác đồ điều trị phù hợp. |
Bài viết liên quan
Trước khi mua: Hướng dẫn kích cỡ | Cách đeo